Tác phẩm - Hồi ký

VĂN SĨ MIỀN TÂY (1) - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Văn chương Nam Bộ, nhìn từ phía nào đó có đóng góp rất lớn từ văn nghệ miền Tây. Các tên tuổi lớn từ Hồ Biểu Chánh, Phạm Công Thiện, Đoàn Giỏi đến Sơn Nam, Nguyễn Sáng, Kiên Giang…đều là những anh tài xuất phát từ những lưu vực ven dòng Cửu Long...
VĂN SĨ MIỀN TÂY (2) - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Sau khi "Văn Sĩ Miền Tây I" khởi đăng, tôi nhận được nhiều điện thoại văn nghệ. Trong đó có cú phôn của nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên. Anh hẹn cùng nhau xuôi về miền Tây một chuyến. Đi tìm những câu thơ còn ẩn khuất trên lưu vực châu tính thổ...
TINH THẦN ƯỚP LẠNH - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Jacques Cabau tổng kết về Edgarpoe. "Tinh thần ướp lạnh". Nhà văn kinh dị suốt đời khát khao sự sáng tạo đi bên cạnh sự hủy diệt. Nó còn là mầm ủ cho những dự định dang dở khốn cùng...
TRANG GIẤY SISYPHE - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Giữa bóng tối Sisyphe vẫn kiên nhẫn hành hình chính mình. Đẩy đá tảng. Một giây nữa thôi. Tới đỉnh. Nhưng rồi bùng vỡ. Tảng đá bỗng lìa khỏi vai, đổ ào xuống. Lại bắt đầu những suy tưởng phiếm lạnh...
CON DAO PHA HÀNG LỢN & TRIẾT GIA SOCRATES - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Bản chất cuộc sống là nhảm nhí? Văn chương càng nhảm nhí? Cũng còn tùy cách nhìn, điểm nhìn. Đâu khác gì chén thuốc độc trong tay Socrates, con dao pha anh hàng lợn và biển báo lò mổ công nghiệp giết hàng loạt trong tích tắc?...
CHỢ TRẦN GIAN (I) - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Wilhelm von Humboldt đã viết “Ngôn ngữ của một dân tộc chính là linh hồn của dân tộc đó...". Bản sắc văn hóa độc đáo ấy sẽ không bao giờ nằm trên những bàn nghiên cứu tiếng Việt sa-lon mà ở trong sự ồn ả, sống mái của một cái chợ...
TUỔI TÁC VÀ Ý THỨC RIÊNG TƯ - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Albert Camus viết khá hình tượng: -“Cái chết dành cho mọi người nhưng mỗi người một cái chết riêng tư”. Khi hết những cung trầm của thang bậc ba mươi mình bắt đầu nghĩ về nó. Một ngày một ít. Nhưng mỗi ngày một rõ ràng...
THI CA, CON QUÁI VẬT MỌC SỪNG - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Thế giới “thơ là cái gì ta không biết” theo Bùi Giáng đã được Rainer Maria Rilke làm rõ hơn. Hãy xem cách diễn giải của ông về sự kỳ diệu ấy: “Chưa từng tồn tại. Song lẽ mọi người đều ưa thích nên đã sinh ra một con vật thuần khiết"...
SÀI GÒN, SÀI GÒN (I) - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Hai mươi năm sống phương Nam, chưa bao giờ tự hỏi một câu nghiêm túc, mình đã trở thành người Sài gòn hay chưa? Bởi mình là dân lạc xứ! Chẳng biết thực chất "gốc gác" đúng là gì? Sài Gòn là gì mà lắm kẻ mơ ước như vậy?...
SÀI GÒN, SÀI GÒN (II) - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Bây giờ vẫn còn quan niệm văn học "chính thống" phải ở Hà Nội. Sài Gòn chỉ là "đất báo chí" mà thôi! Cách so sánh như thế không ổn. Ở chỗ văn chương Sài Gòn vẫn sống, vẫn chảy diễm lệ một dòng riêng. Mặc kệ điều tiếng, thị phi...
CON NGHIỆN KAFKA (1/4) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Nhận được thư Viện Goethe, mời tham dự buổi nói chuyện giáo sư Bernd Schäfer, Washington, USA. Nội dung thông báo thấy chẳng có gì hấp dẫn! Nhưng mình lại muốn đến để gặp nó, Đinh Bá Anh. Nó phiên dịch và điều phối chương trình này...
CHÂU THỔ, DẤU CHÂN GIAO CHỈ (I) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

“Châu thổ năm ngón tay” là cách của Octavio Paz gọi năm châu trên bản đồ thế giới. Nó như một bàn tay năm ngón liền lạc, bổ sung cá tính, văn hóa nuôi cơ thể sự sống. Nguyễn Quang Thiều là nhà thơ muốn cất lên một "nhịp điệu chân thổ mới"...
CON NGHIỆN KAFKA ( 2 / 4 ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Báo điện tử ở VN bắt đầu từ những năm 1998. Khi Johannes Gutenberg phát minh ra kỹ thuật in cách đây năm kỷ nguyên chắc cũng khó hình dung một ngày công trình của mình bị “phá sản”. Nhưng thực tế, dù "chậm" hay "nhanh" vẫn sẽ xảy ra...
VUA KHÔNG NGAI (I) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

“Vua không ngai” đích thị là chữ dùng của Nguyễn Huy Thiệp khi nói về nghề văn. Hoàn toàn khác nếu so sánh với Lev Tolstoy. Trong hồi ký "Confession - Tự thú", ông biện giải: " Tôi xem viết lách như một nỗ lực vặt vãnh... Một công việc vô giá trị..."
TRANH VÀ RÁC ( 1 / 2 ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

"Chơi tranh" trong nhiều giai đoạn khác gì "chơi rác"? Như trường hợp bức tranh "Ngựa" được cho là của danh họa Affandi (Indonesia) trong sưu tập của Lê Thái Sơn có thể làm bàng hoàng người yêu tranh nếu biết được đích xác "giá khủng" của nó...
TRANH VÀ RÁC ( 2 / 2 ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Lê Thái Sơn gần gũi với nhiều họa sĩ khi đi tìm tranh quý. Ví như Sơn biết được họa sĩ Lưu Công Nhân có "đặc ân" hệt thi sĩ Mayakovsky (Liên bang Nga cũ) khi thường đi sáng tác với giấy ủy nhiệm "nghệ sĩ công nông binh" chân chính của nhà tho Tố Hữu...
BÀI THƠ ĐẦU TIÊN, ĐIỂM ĐẾN CUỐI CÙNG - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Loài người vừa tìm được bài thơ đầu tiên. Đó là bài ca ngợi nữ thần Mặt Trăng của nhà thơ Enheduanna, một tu sĩ cao cấp Nanna thuộc dòng văn hóa cổ dân tộc Mesopotamia. "Biên niên sử thơ" có hành trình trên 5000 năm trước...
CỦA CHÓ VÀ THI SĨ ( 1 / 4 ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Sài gòn,thịt chó, ngôn ngữ và thi sĩ. Ngỡ là bốn nhưng hòa làm một trong tính cách lãng du nhà thơ hiện đại. Nếu cho "vỉa hè" thì cũng rất vỉa hè. Nhưng gọi "ấn tượng" thì cũng đã có! Dấu ấn "dao pha" khó phai mờ trên sắc thái những bài thơ...
CỦA CHÓ VÀ THI SĨ ( 2 / 4 ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Thơ, tự thân chia ra từng đẳng cấp, khu vực. Khó tranh chấp và cũng không thể tranh chấp. Những tay “hạng nặng” tự đánh hơi và tìm đến nhau. Như con xạ hương băng trong đêm tối. Mùi "nặng" ma quái của bài thơ chính là dấu chỉ dẫn đường...
CỦA CHÓ VÀ THI SĨ (3/4) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Đinh Linh là thi sĩ Mỹ gốc Việt đầu tiên có bài thơ “The Most Beautiful Word - Chử Đẹp Nhất” được chọn vào tuyển tập “The Best American Poetry”. Một tuyển "khắc nghiệt" để chọn những bài thơ hay nhất nước Mỹ năm 2000. Kỷ lục này "tái lập" năm sau đó...
CỦA CHÓ VÀ THI SĨ (4/4) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Nhớ Đinh Linh lại nhớ vụ "thơ Hầm" Lotus chủ đề "Trơ Và Lệch" cùng Nguyễn Quốc Chánh... Và thịt chó cợt đùa. “Chúng tôi đã cùng nhau giải quyết nạn chó hoang ở Sài Gòn”. Với rượu và cơn điên, những bài thơ ra đời! Chó cũng thành thi sĩ!...
CON NGHIỆN KAFKA ( 3 / 4 ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Những cuộc tình văn nghệ thường sóng gió. Hiện sinh kiểu Jean Paul Sartre - Simone de Beauvoir hay ngọt ngào man trá như Mayakovsky - Lilya Brik, Aragon - Elsa Triolet.. có vẻ đều ám ảnh, khoái lạc, dằn vặt, đau đớn không dễ gì rút ra được...
CON NGHIỆN KAFKA ( 4 / 4 ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Cuộc sống buồn nhưng đầy khát vọng. Như quả đất dù cô đơn vẫn lung liêng, quyến rũ, ẩn hiện trong "Thế Giới Như Tôi Thấy" của Albert Einstein mà Đinh Bá Anh và Trần Tiễn Cao Đăng có lần tung tăng "phối ngẫu" dịch thuật...
MẶT ĐÁ TRẦM TƯ ( 1 / 2 ) - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Chưa thi sĩ lớn nào trên thế giới tự tấn phong thơ mình là "hậu hiện đại nhất" cả! Buồn cười lắm! Viết như Tomas Trannstromer “Tôi đây, cái con người vô hình - được dùng do Trí Nhớ Lớn Lao - để sống qua phút giây này...”. Thơ hay đơn giản là thực hơn....
MẶT ĐÁ TRẦM TƯ ( 2 / 2 ) - GHI CHÉP - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Lãng du. Đó là thời đẹp nhất của Sói đồng hoang - Hermann Hesse; Bắt trẻ đồng xanh - J.D. Salinger, hay Xuân và tuổi trẻ - La Hối... Những tác phẩm, nhạc phẩm đã đọc, đã nghe để đến lúc từ giã cũng khó mà quên! Sống tận hiến và chết cho những giấc mơ...
CHÂU THỔ, DẤU CHÂN GIAO CHỈ (II) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Trước Nguyễn Quang Thiều không ai phiên hiệu, "ám chỉ" đồng bằng Bắc Bộ là “châu thổ” cả. Mùa màng chiêm trũng trong thơ Thiều là "khí quyển" đặc trưng riêng của Bắc Bộ chứ không Trung Bộ hay Nam Bộ. Vì thế, thơ anh cá thể, hoang sơ, lạ lẫm...
CUNG TÍCH BIỀN ( I ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Tu Hòa Lưu Hiệp viết trong Văn Tâm Điêu Long "Văn chương cùng ra đời một lần với trời đất...". Một lần đối ẩm, Cung Tích Biền nói "Cứ tưởng chỉ có ma quỷ mới hành hạ con người; nhưng không, văn chương chữ nghĩa còn hành hạ gấp trăm gấp ngàn lần"...
MẶC ÁO TUỔI BỐN MƯƠI ( 1/4 ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Ngày xưa Khổng Tử viết "Tứ thập nhi bất hoặc" - Bốn mươi tuổi không còn hoài nghi gì nữa về cuộc đời! Mình nghĩ quan điểm này có vẻ đã cũ. Không còn thích hợp! Thời đại đang lung tung beng, đảo lộn mọi thứ giá trị. Văn chương còn "dã man" hơn thế!...
MẶC ÁO TUỔI BỐN MƯƠI ( 2/4 ) - CHÂN DUNG VĂN NGHỆ - NGUYỄN HỮU HỒNG MINH

Những cái điên văn chương không thể nói hết. Bốn mươi tuổi nào đã hiểu chi! Lơ ngơ bò đội nón. Bạch Cư Dị trong "Tỳ Bà Hành" từng than “cùng một lứa bên trời lận đận”. Chúng ta đang sống thời nào đây? Nhôm nhoam. Chữ nghĩa như bị bỏ rơi bên vệ đường...